عبارتى خاك دو سوراخ بينى معاويه كه با پيغمبر باشد ، بهتر از عمر بن عبد العزيز است . « 1 » پس چه اهميتى خواهد داشت اين مردى كه خاك بينى پسر هند و خاك بينى اسب او از وى بهتر باشد تا در تورات بنويسند ؟ يا آسمان و زمين چهل روز بر او بگريند ، « نه آسمان بر آنها گريست و نه زمين و نه به آنها مهلت داده شد » . « 2 » 23 - گوسفندچرانان در خلافت عمر بن عبد العزيز يافعى نقل كرده است : هنگامى كه عمر بن عبد العزيز ، رضى اللّه عنه ، به خلافت رسيد ، چوپانان بر بالاى كوهها مىگفتند كه اين خليفهء صالحى كه بر مردم فرمانروايى مىكند ، كيست ؟ پرسيدند : مراد شما از دانستن نام او چيست ؟ گفتند : هرگاه كه خليفهء صالحى حكومت كند ، گرگان و شيران دست از گوسفندان ما برمىدارند . « 3 » گرگان درنده در طول قرنها ، چه مىدانند كه خليفهء صالح و طالح كيست ، تا از درندگى دست بردارند ، و اين انسان نادان جفاكار ، چه نادان است كه روى در مخاصمه و دشمنى و كينه با اينها دارد . هرگاه اين سيرت در ميان درندگان در ادوار گوناگون تاريخ درست بود و اختصاص به عصر عمر بن عبد العزيز نداشت ، لازم مىآمد كه تمام گوسفندان دنيا در زمان معاويه و يزيد و نظاير آنها هلاك مىشدند و چيزى از آنها نمىماند . 24 - تبرئه‌نامهء عمر بن عبد العزيز عمر بن عبد العزيز ، شب‌هنگامى به مساجد دوردست مىرفت و تا آنجا كه خداوند توان داده بود ، نماز مىخواند و هنگام صبح پيشانى بر خاك مىنهاد و صورت خويش بر خاك مىماليد و تا سپيده‌دم گريه مىكرد . در يكى از شبها كه برطبق معمول ، اين عبادت را انجام مىداد ، چون از عبادت فارغ شد و از نماز و تضرع به درگاه خدا سر برداشت ، نامهء سبزرنگى را كه نور آن تا آسمان امتداد داشت ، ديد كه در آن چنين نوشته شده بود :

--> ( 1 ) . تاريخ ابن كثير : 8 / 139 ؛ الصواعق 127 . ( 2 ) . دخان 44 / 29 . ( 3 ) . روض الرياحين 165 .